ชื่อวิทยาศาสตร์ : Garcinia mangostana Linn.
วงศ์ : Clusiaceae
ลักษณะทั่วไป : มังคุด เป็นผลประเภทไม้ยืนต้น อายุให้ผลประมาณ 6 ถึง 7 ปี สูง 10-12 เมตร ทุกส่วนมียางสีเหลือง ใบ ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือรูปวงรีแกมขอบขนาน เนื้อใบหนาและค่อนข้างเหนียว หลังใบสีเขียวเข้มเป็นมัน ท้องใบสีอ่อนกว่า ดอก ดอกเดี่ยวหรือเป็นคู่ ออกที่ซอกใบใกล้ปลายกิ่ง ดอกมีทั้งสมบูรณ์เพศหรือแยกเพศ กลีบเลี้ยงสีเขียวอมเหลืองติดอยู่จนเป็นผล กลีบดอกสีแดง ฉ่ำน้ำ ผล ค่อนข้างกลม เปลือกนอกค่อนข้างแข็ง แก่เต็มที่มีสีม่วงแดง ยางสีเหลือง เนื้อในมีสีขาวฉ่ำน้ำ จำนวนกลีบของเนื้อจะเท่ากับจำนวนกลีบดอกที่อยู่ด้านล่างของเปลือก
การใช้ประโยชน์ : มังคุดเป็นผลไม้ที่นิยมอย่างมากในแถบเอเชีย โดยได้รับการขนานนามว่าเป็น "ราชินีแห่งผลไม้" (Queen of Fruits) มังคุดมีสารแซนโทน (Xanthone) ในปริมาณมาก แม้จะมีส่วนช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระ ช่วยลดการอักเสบ ลดความดันโลหิต ช่วยต่อต้านการเกิดโรคมะเร็งและอาการแพ้ต่าง ๆ
สรรพคุณทางยาในแพทย์แผนไทย : คนไทยรู้จักใช้มังคุดเป็นมานานแนว โดยเฉพาะเปลือก แก้ท้องเสีย หรือใช้เป็นยาสมานแผล เรียกว่า ยาเปลือกมังคุด และเป็นยาสมุนไพรที่อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ มีสรรพคุณช่วยสมานแผล ทั้งแผลสดและแผลเรื้อรัง ขนาดและวิธีใช้ ทาบริเวณที่เป็นแผลวันละ 2 ครั้ง เช้า- เย็น ข้อห้ามใช้ ห้ามทาบริเวณขอบตาและเนื้อเยื่ออ่อน แก้โรคท้องร่วง ท้องเสียเรื้อรัง และโรคเกี่ยวกับลำไส้
ที่สวนกสิกรรมธรรมชาติ ไร่นาป่าผสม บ้านแม่ทำ สีทา มีมังคุดปลูกไว้จำนวนหนึ่ง ซึ่งมังคุดถือเป็นไม้ชั้นกลาง ของไม้ 5 ระดับของป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง และเป็นส่วนประกอบของป่าของกิน (forest for eat) ของป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง อีกด้วย
